หน้าหลัก
       จุดประสงค์
        ประวัติวัฒนาการการจัดตั้ง
สหกรณ์ในประเทศไทย
       การกำิเนิดสหกรณ์แห่งแรก
ของไทย
        กฎหมายที่เกี่ยวกับสหกรณ์
        ประเภทของสหกรณ์ใน
ประเทศไทย
        ชุมนุมสหกรณ์และสันนิบาต
สหกรณ์แห่งประเทศไทย
        แบบทดสอบ

 

 

 

ประวัติวิวัฒนาการการจัดตั้งสหกรณ์ในประเทศไทย 


              จากอดีตที่ผ่านมา  ระบบเศรษฐกิจในชนบทของประเทศไทยค่อย ๆเปลี่ยนจากระบบเศรษฐกิจเพื่อเลี้ยงตัวเองสู่ระบบเศรษฐกิจเพื่อการค้า  เมื่อต้องการผลิตให้ได้มากก็ต้องใช้ทุนเพิ่มซึ่งแต่เดิมยังไม่มีองค์การเครดิตรูปใดที่จะให้ความช่วยเหลือแก่เกษตรกร  จึงต้องใช้วิธีการกู้ยืมจากพ่อค้า
หรือนายทุนในท้องถิ่นโดยเสียดอกเบี้ยในอัตราสูง  นอกจากนี้บางรายก็ใช้วิธีตกข้าวและให้ซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ ซึ่งเกษตรกรต้องตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบ
อยู่เสมอจนยากที่จะสามารถปลด เปลื้องภาระหนี้สินเป็นอิสระได้  ประกอบกับสภาพการเกษตรโดยทั่วไปของเกษตรกรไทยต้องอาศัย
สภาพดินฟ้าอากาศและธรรมชาติเป็นส่วนใหญ่ ผลผลิตที่ได้จึงไม่ค่อยแน่นอน บางครั้งผลผลิตเสียหายติดต่อกัน ดอกเบี้ยทบต้นหนี้สินเพิ่มมากยิ่งขึ้น
จนไม่สามารถชำระหนี้คืนได้  และต้องโอนกรรมสิทธิในที่ดินให้แก่เจ้าหนี้ไปในที่สุด ตอนปลายรัชกาลที่5โดยดำริจะจัดตั้งธนาคารเกษตรขึ้นและ
ให้มีสาขากระจายไปในส่วนภูมิภาคแต่มีปัญหาขัดข้องในเรื่องเงินทุน หลักประกันเงินกู้และวิธีจะควบคุมให้เกษตรกรส่งใช้หนี้คืน
แก่ธนาคาร ความคิดในการจัดตั้งธนาคารเกษตรครั้งนั้นจึงระงับไป

                  ต่อมาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว   พระองค์ได้ทรงริเริ่มให้มีการสหกรณ์ขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยในปี พ.ศ.2457 กระทรวงพระคลังมหาสมบัติได้เชิญเซอร์เบอร์นาร์ด  ฮันเตอร์หัวหน้าธนาคารแห่งเมืองมัดราช ประเทศอินเดียให้มาสำรวจเกี่ยวกับ
ปัญหาเรื่องเงินทุนท่านผู้นี้ได้แนะนำว่าควรจัดตั้งธนาคารให้กู้ยืมแห่งชาติ ทำการให้กู้ยืมเงินโดยยึดถือที่ดินและหลักทรัพย์อื่นเป็นประกัน ส่วนวิธีที่จะควบคุมมิให้เกษตรกรทอดทิ้งที่ดินและหลบหนี้สินโดยให้เกษตรกรที่จะได้รับเงินกู้ยืมรวมกันเป็นสมาคมจึงกล่าวได้ว่าประเทศไทย
ได้เริ่มจัดตั้งสหกรณ์ ขึ้นในปี พ.ศ.2457 แต่ก็มิได้ดำเนินการอย่างไร จนได้มีการเปลี่ยนกรมสถิติพยากรณ์เป็นกรมพาณิชย์และสถิติพยากรณ์
เมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ.245การจัดตั้งส่วนราชการสหกรณ์ขึ้นนี้ก็เพื่อให้มีเจ้าหน้าที่ดำเนิน การทดลองจัดตั้งสหกรณ์ขึ้น สำหรับเงินทุนดำเนินการอาศัยเงินกู้
จากแบงค์สยามกัมมาจลจำกัด(ธนาคารไทยพาณิชย์ในปัจจุบัน)โดยมีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติเป็นผู้ค้ำประกัน  พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์  ในฐานะทรงเป็นอธิบดีกรมพาณิชย์และสถิติ     พยากรณ์ และนายทะเบียนสหกรณ์พระองค์แรก (ภาพที่ 4) นับว่า พระองค์ทรงเป็นผู้ริเริ่มการสหกรณ์ และทรงพิจารณาเลือกแบบอย่าง    จากสหกรณ์เครดิตที่ดำเนินกันในต่างประเทศหลายแบบ ในที่สุด    ก็เลือกแบบไรฟ์ไฟเซน
ด้วยเหตุผลที่ว่าสหกรณ์หาทุนแบบไรฟ์ไฟเซน ซึ่งมีกำเนิดในประเทศเยอรมันนี มีความเหมาะสมกับ ภาวะของเศรษฐกิจ  ของเกษตรกรไทยมากกว่าแบบอื่น
เพราะเป็นสหกรณ์ที่สมาชิกต้องรับผิดชอบในหนี้สินของสหกรณ์ร่วมกันและแทนกันได้โดยไม่จำกัด เป็นสหกรณ์ขนาดเล็กแดนดำเนินงานแคบ สมาชิกจะต้องรู้จักกันดี และควบคุมซึ่งกันและกันได้ เป็นการขจัดปัญหาที่วิตกในครั้งนั้นว่า สมาชิกที่กู้เงินแล้วละทิ้งที่ดินหลบหนี้สินให้หมดไป